Bankacılık, kısmi rezerv ve hesap işletim ücreti
Gerçek mi şehir efsanesi mi bilmiyorum ama çok eskiden İngiltere’de olduğu söylenen bir bankacılık hikayesi var. Birbirine iki rakip banka, birbirinin pazar payını kapmak için ellerinden geleni yapıyorlar. Promosyonlar, reklamlar, karalamalar… aklınıza ne gelirse. Sonra bunlardan biri, fısıltı gazetesini kullanarak diğer bankanın iflasın eşiğinde olduğu yalan haberini yayıyor. Bu haberi duyan bütün mevduat sahipleri batmak üzere olan bankadaki tüm paralarını çekmeye başlıyor ve banka gerçekten batıyor.
Hiç bir bankanın nakit veya hemen nakde çevrilebilir altın, döviz gibi stoğu senden benden aldığı toplam borç mevduatını karşılamaya yetmez. Bankaların kâr etmesini sağlayan bu sisteme kısmi rezerv bankacılığı denir. Şimdi şaşırmayın; Türkiye’de bu zorunlu rezerv oranları TL için %5, döviz hesapları için %9′dur. Dünyada da aşağı yukarı benzerdir.
Yani işin özeti şudur; sen bankaya 100 lira yatırıyorsun. Banka bunun yalnızca 5 lirasını Merkez Bankasına kanıtlamak, elinde tutmak zorundadır. Kalan 95 liranın büyük bir kısmını yine senin benim gibi paraya ihtiyacı olan kişilere, senin parana vermediği faiz oranlarından kredi veya kredi kartı olarak verirler. Kredi veremedikleri parayı ise bankalar arası yatırım araçlarına (ki bunlar ayrı bir hikayedir), borsalar, şirket – devlet tahvilleri gibi kağıtlarda değer kazansın diye kendi kurdukları yatırım ortaklıklarına, hatta ve hatta kısa vadeli mevduat ihtiyacı olan diğer bankalara (!) borç verirler. Kalan kısmı ise kendi kasalarında likit araçlar (nakit, döviz, altın) olarak tutarlar.
Sonra sene biter, banka senin hesabından cart diye hatırı sayılır miktarda bir para çeker. “Bu ne lan!” diye sorarsan sana bunun imzaladığın sözleşmede açıkça belirtilen, bankanın kanuni hakkı olan Hesap İşletim Ücreti olduğunu anlatırlar. Üstelik sana bunu anlatan kişi, asgari ücret alan “müşteri temsilcisi”dir.
Peki daha neyi soruyorsun, neyi sorguluyorsun? Sene boyu paranı korumadılar mı? Hesabını işletmediler mi? Çalıştırılan insan kaynağının, plaza yaptırmanın, teknolojik yatırımların, bir hesabı işletmenin maliyetini biliyor musun sen? Neyi sorguluyorsun ulan!
Yine de iptal için bir yol arıyorsan, “vermem ulan!” diyorsan, Fatih Ünal‘ın Kredi kartı üyelik aidatı / hesap işletim ücreti iptali – itiraz prosedürü dökümanına göz atabilirsin.
